Yağıbasan Medresesi - Tokat

Yağıbasan Medresesi, Danişment Beyliği’nden Nizamettin Yağıbasan’ın Tokat ve Niksar’da yaptırdığı iki medresedir. Tokat'ta bulunan Yağıbasan medresesi Çukur Medrese olarak da bilinir. Yavuz Özdemir Yağıbasan Medresesi Yapılış Tarihi 1151 ve1152 yıllarında yaptırılan medrese, kapalı avlulu Anadolu medreselerinin ilk örneklerinden biri olması açısından önemlidir. Avluyu örten 14 metre çapındaki kubbenin ortası açıktır. Yanlarda küçüklü, büyüklü tonozlu odalar, giriş eyvanının karşısında mescit ve dershane işlevindeki ana eyvan yer alır. Yavuz Özdemir Niksar’da bulunan Yağıbasan Medresesi ise Tokat’taki medrese gibi kapalı avlulu medreseler planında ve yaklaşık 11 metre çapında bir kubbeyle örtülüdür.

Zile Kalesi - Tokat

Zile Kalesi, antik çağlarda kurulmuş, Zile Ovası’na hâkim bir höyük üzerine inşa edilmiştir. Akropol özelliğindeki kalenin hangi dönemde ve kimler tarafından kurulduğu kesin olarak bilinmemekle birlikte sur duvarlarındaki yükselti farklılıkları, kulelerin biçimleri ve duvar örgüsündeki çeşitlilik, değişik dönemlerde birtakım onarımlar ve eklemelerle çok uzun zamandan beri kullanıldığını göstermektedir. Çevrede bulunan Roma ve Bizans dönemlerine ait mimari parçalardan ve kitabelerden hareketle kalenin, MS 1. yüzyılda yapılmış bir Roma kalesi olduğu düşünülmektedir. Ancak öncesinde Seleukoslu Mithriadates’in burada bir şato yaptırdığı, bu şatoda yer altı geçitleri ve askeri amaçlı yapılar olduğu bazı kaynaklarda yazılıdır. 1336 tarihli bir kitabeden ise kalenin Ertena Beyi Alâeddin Bey zamanında onarıldığı ve buraya bazı ekler ile bir zaviye yapıldığı anlaşılmaktadır. Kalenin inşasında köşelerde düzgün kesme taş, sur duvarları ve kulelerde moloz taş, giriş kapısı üzerindeki kulede ise tuğla kullanılmıştır. Duvarları yuvarlak burçlar ile güçlendirilmiştir. Anıtsal kapının üzerinde yükselen silindirik gövdeli kule, Ziya Paşa'nın 1876 yılındaki ziyareti sırasında saat kulesine dönüştürülmüştür. Kalenin girişinde yer alan ve 19. yüzyılda yapılmış olan kışla binası ise günümüzde Zile Kent Müzesi olarak hizmet vermektedir.