Cas Evleri - Siirt

Şehrin kültürel mirasını ve mimari zenginliğini gözler önüne seren Cas Evleri, Siirt’in kendine özgü yapı malzemesi olan cas harcıyla sıvanmıştır. Yöre mimarisinin önemli unsurlarından olan cas, Siirt çevresinden sağlanan alçı (jips) taşının fırınlarda yakılıp öğütülmesiyle elde edilen bir tür kaba alçıdır. Kırma, moloz ve kesme taş malzemeden inşa edilen, oldukça kalın duvarlara ve üst örtüye sahip olan bu evler, genelde iki ya da üç katlıdır. Çevreye zarar vermeyen doğal malzemelerden üretildikleri için çevre dostu yapılardır. İklim yapısına uygun olarak piramit formunda yapılmışlardır; tabandan tavana doğru yükseldikçe daralma gösterirler. Bu evlerde duvarlar yazın sıcaklığı ve kışın soğuğu önleyecek biçimde örülmüş, üstü kemerli dikdörtgen pencereler ise küçük tutulmuştur.

Ulu Camii - Siirt

Siirt merkezde yer alan cami, Büyük Selçuklu döneminin emirlerinden Muguziddin Mahmud tarafından 1129 yılında inşa ettirilmiştir. Farklı dönemlerde onarım ve eklemeler yapılan caminin, özellikle dış cephe duvarlarında bu durum göze çarpmaktadır. Selçuklu mimarisinin zarif bir yansıması olan eser, Vakıflar Genel Müdürlüğü mülkiyetindedir. TGA Yapının harim kısmına kuzey cephenin ortasında bulunan bir kapıdan geçilerek girilmektedir. Harimin kuzey ve güney kısmı birbirinden farklı bölümlerden oluşmaktadır. Kuzeydeki bölüm, üzeri beşik tonozla örtülü ikişer sahından meydana gelir. Yapının güney bölümünde ise yan yana üç tane kubbeli bölüm bulunmaktadır. Kubbelerden ortadaki diğerlerinden daha büyük ve yüksek olarak yapılmıştır. Kubbeli bu mekanlar kemerli geçişlerle irtibatlandırılmıştır. Her bir kubbeli mekânın kıble yönünde birer mihrabı yer almaktadır. Caminin, 13. yüzyılda kündekari tekniğiyle yapılan minberi Ankara Etnografya Müzesi’nde sergilenmektedir. Ceviz ağacından yapılmış bu şahane minberde, beşgen ve beş köşeli yıldız çerçeveli bitki süslemeleri hâkimdir. Caminin silindirik gövdeli minaresi kare bir kaide üzerinde, yukarı doğru daralarak yükselmektedir. Tuğla malzemeden, özellikle İran ve Türkistan'da yoğun olarak kullanılan bir teknikte yapılmıştır. “Cas” adı verilen alçı taşı ile yapılmış olan kalıp süslemeleri ve sırlı tuğla ile yapılmış olan geometrik örgüleri dikkat çekicidir.