Ulu Camii - Kilis

Kilis’in en eski mahallelerinden Hacı Gümüş Mahallesi (Hurufat Defteri’ndeki kayıtlarda Sibat Mahallesi) Ulu Cami Sokak, No:41 adresinde bulunan bu cami Kilis’in en eski ve en büyük camisidir. Kıbleye paralel olarak uzanan dikdörtgen planlı ve mihrap önü kubbeli olan bir camidir. Kubbesinin doğu ve batı bölümleri çapraz tonozlarla örtülüdür. Son cemaat yeri olmayan caminin mihrap önü kubbesi, 7.30 metre çapında olup, iki sahın boyunca uzanmaktadır. Dört tane gömme ayağa oturan kubbe tuğladan yapılmış ve dışı saçla kaplanmıştır. İçi yuvarlak dışı on iki gen olan kubbe kasnağında, kemerli on iki pencere bulunmaktadır. Harimin orta eksenine yerleştirilen mihrap sivri kemerli olup, nişi mukarnaslarla doldurulmuştur. Köşelerindeki sütuncelerin başlıkları gül ve hurma yapraklı motiflerle süslüdür. Caminin harimi kuzeydeki avluya açılmakta olup, avlunun doğusunda ve batısında medrese hücreleri bulunmaktadır. Avluya, kuzeydoğudaki portaldan ve batıdaki kapıdan girilmektedir. Basık kemerli kapı açıklığından çapraz tonozla örtülü ara mekâna geçilir. Beşik ve çapraz tonozlarla örtülü avlunun etrafındaki hücrelerle revak, düz damlıdır. Avlunun kuzey yönünde yığma ayakların ikisinde birer mihrap nişli vardır. Sivri kemerli, üzeri çapraz tonozlarla örtülmüş revaklı alan, geçmişte (Hurufat Defteri kayıtlarında Kilis’te Cami-i Kebir, Şafiye Mescidi) “Şafiler Mescidi / Cami- Kebir Eyvanında Şafii Camii” olarak kullanılmıştır. Kaidesi kare planlı olan minare sarı / sarımtırak ve siyah düzgün kesme taşlardan yapılmıştır. Kaidenin üst köşeleri pahlı olup, güney yönünde basık kemerli bir kapısı vardır.

Talha Ve Zübeyr Türbesi - Kilis

Türbe mimari kıymeti olmayan dam örtülü bir binadır, yakın zamanda tamir edilmiştir. İçeride betonla yenilenmiş 2 sanduka vardır. Halk tarafından Hz. Zübeyr ve Hz. Talha Türbeleri olarak adlandırılmaktadır. Evliya Çelebi Kilis'teki bütün ziyaret yerlerini, türbeleri yazdığı halde bu türbeyi yazmamıştır. Halep Vilayeti Salnamesi'nde Kilis’te Abdioymağı Mahallesi'nde Talha Hazretlerinin Merkadi vardır, Hz. Zübeyr’in yoktur. Zübeyr ve Talha Hazretleri her ikisi de cennetle müjdelenenlerdendir. Hz. Zübeyr Kimdir? Kendisi Kureyş’lidir. Künyesi Ebu Abdullah’dır. Ashab'ın büyüklerinden ve en kahramanlarındandır. Hz. Hatice'nin Biraderzadesi Hz.Peygamberin Halası Abdulmuttalip kızı Saffiye’nin oğludur. 15 yaşında iken İslamiyeti kabul etmiştir. İlk İslamla şereflenenlerin dördüncü veya beşincisidir. İslamda din ve peygamber uğrunda ilk kılıç çeken Hz. Zübeyr'dir. Bir gün Mekke’de Kureyş müşriklerinin Hz. Peygamberi yakaladıklarını İşitmiş, kılıcını çekerek kurtarmaya koşarken Hz.Peygambere rastlamış, onun iyi duasını almıştır. Evvela Habeşistan'a sonra Peygamberimizin mahiyetinde Medine’ye göç etmiştir, Bedr, Uhud, Hendek, Hudeybiye, Hayber, Mekke ve Huneyn savaşlarında bulunmuştur. Savaşlarda bir çok yaralar almıştır. Mısır fethinde de bulunmuştur. (Hz. Peygamber kendisi hakkında her peygamberin bir havarisi vardır, benimki de Zübeyr’dir buyurmuşlardır.)