Eski Malatya (Battalgazi) Ulu Cami - Malatya

Battalgazi ilçesinde (Eski Malatya) bulunan bu cami Selçuklu Hükümdarı Alaaddin Keykubat zamanında 1224 yılında inşa edilmiştir. Kitabesine göre mimarları Yakup bin Ebubekir el-Malati ve Mansur bin Yakup’tur. Tuğladan yapılmış kısımlar ilk cami şeklini, taş olanlar ise daha sonra yapılan ilaveleri gösterir. Dört eyvanlı plan ile İran’daki büyük Selçuklu camilerinin Anadolu’daki ilk ve tek örneğidir. Mihrap önü kubbesine bitişik, ortasında bahçesi ve havuzu ile iç avlu, planın esasını meydana getirmektedir. Firuze ve patlıcan moru çini mozaiklerden geometrik yıldız ve geçmeler, kemer yüzünde kalmış olan kitabe ve yine zikzak biçiminde çini mozaiklerle kaplı sütunlar caminin göz alıcı süslemeleridir. Kubbe iç yüzeyi tuğla kaplamalı muazzam bir çini süslemeye sahiptir. Kubbe etekleri ise üçgenlerin geometrik sanatı şeklinde örgü tuğlalar ile süslenmiştir. Cami ilçe merkezinde olup haftanın her günü ziyaretçilere açıktır.

Gümrükçü Osman Paşa Camii - Malatya

Cami, Arapgir ilçesi Osmanpaşa Mahallesi’nde yer alır. Cami duvarları üzerinde Hicri 1209, 1228 ve 1229 tarihlerine ait üç ayrı kitabe bulunmaktadır. Tek minareli, tek kubbesi olan tipik bir Osmanlı Dönemi yapıtıdır. Camiye dış avlu kapısından girilir. Caminin dış duvarlarının tümü yontu kesme taştan örülmüştür. Caminin yan duvarları kalın payandalarla takviye edilmiştir. Yan duvarlarda üçer, ön ve arka duvarlarda ikişer pencere vardır. Caminin son cemaat yeri ise tamamen ahşaptan inşa edilmiştir. Son cemaat yerinin tavanını sekiz sütun taşır ve mekânı sekiz bölüme ayırır. Her bölüm geometrik desenlerle tezyin edilmiştir. Ana mekâna son cemaat yerini ortalayan bir kapıdan girilir. Asıl mekân kare olup, kubbesi oldukça yüksek tutulmuştur. Adı geçen bölümlerde zengin kalem işçiliği görülür.

Yeni Cami - Malatya

Yeni Camii; tamamen kesme taşlardan yapılmıştır. 28,50 x 28,50 metre ebadında kare bir plan üzerine inşa edilen ana mekânın ortasında dört filayağı üzerine oturtulan kubbe yer almıştır. Orta alan yanlara doğru yine filayaklar ve yan duvarlara bindirilen beşik tonozla örtülmüştür. Böylece pencereli olan kubbenin ağırlığı ayaklara, tonozlarla da yan duvarlara verilmiştir. Kare mekânın dört köşesi ayaklara, tonozlara ve duvarlara bindirilen dört küçük pencereli kubbe ile örtülmüştür. Ana mekânın güney duvarı tam ortada beş köşeli yarım daire şeklinde dışa doğru taşarak mihrabı yapılmıştır. Mihrap kesme taşlardan yapılmış olup dış yüzü gömme sütunlarla köşeler ayrılmıştır. Üstü yarım kubbe ile örtülmüş, güney duvarına birleştiği köşelerde karşılıklı birer pencere yapılmıştır. Son cemaat mahalli dört sütunu birbirine bağlayan kemerler ve kuzey duvarına bindirilen kasnaklı beş küçük kubbe ile örtülmüştür. Kuzey duvarının tam ortasında ana giriş kapısı yapılmış olup kapının üzerinde Arapça harflerle yazılan kitabesi yer almıştır. Ayrıca caminin doğu ve batı duvarlarının kuzey duvarlarına yakın olan yerlerde karşılıklı birer kapı yer almıştır. Kuzey duvarlarının köşelerinde iki şerefeli iki tane minaresi vardır. Doğu yönünde tek şerefeye kadar sağlam, tamamen kesme taşlardan yapılmış, eski bir camiye ait bir minare sağlam durumdadır. Şerefesi yoktur.