Sarıkamış Katerina Av Köşkü - Kars

Katerina Av Köşkü, 1896 yılında, dönemin Rus Çarı II. Nikola tarafından yaptırılmıştır. Sarıkamış’ın kuzeybatısındaki çam ormanı içerisinde bulunan köşk, günümüze kadar özgün mimarisini koruyarak ulaşabilmiştir. Baltık mimari tarzında inşa edilen bina, doğu-batı istikametinde dikdörtgen planlıdır ve üç bölümden oluşmaktadır. Ana binanın sütunlu giriş kapısı, kuzey cephesinde yer almaktadır. Kapının ana bölümü kesme taştan, kuzeye ve güneye bakan giriş cepheleri ise yarım oval bir şekilde ahşaptan yapılmıştır. Ana binanın sağında ve solunda yer alan diğer iki bölümün de giriş kapıları kuzeyden açılır. Bu iki bölüm, bodrum katı ile birlikte iki katlıdır ve temel duvarları taştan, cephe duvarları ahşaptan yapılmıştır. Çam ağacından yapılmış ahşap hatılların çapları hemen hemen aynı olup üst üste ve yan yana geçme tekniği ile inşa edilmiştir. Kuzey cephedeki sütunlu kapıya ve yan bölümleri oluşturan ahşap binanın giriş kapılarına merdivenle ulaşılmaktadır. Binanın yan cephelerinde 4 adet, kuzey ve güney cephelerinde ise üzerleri üçgen yapılı 8 adet büyük ve 4 adet küçük pencere mevcuttur. 1994 yılına kadar askeri amaçlı olarak Sarıkamış Tugay Komutanlığı denetiminde kalan köşkün mülkiyeti Maliye Hazinesine devredilmiştir. Kültür ve Turizm Bakanlığına tahsisli alanın içinde yer alan köşk, “korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı” olarak tescillidir.

Menuçehr Camii - Kars

Ebu’l Menuçehr (Manuçehr, Menuçihr) Camii, Ani Ören Yeri’nde “korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı” olarak tescillenmiş yapılardan biridir. Cami, şehrin güneybatısında, İç Kale’ye çıkan yolun güneyinde yer almaktadır. Türklerin Anadolu’da ilk inşa ettiği cami olarak kabul edilen Ebu’l Menûçehr Camii’nin kesin inşa tarihini bildiren batı cephesindeki kitabesi günümüzde mevcut değildir. Özgen Beşli Bu kitabeye göre cami; 1064 yılındaki Selçuklu fethinin ardından Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah’ın emriyle Şeddâdoğlu Ebu’l Menûçehr tarafından yaptırılmıştır. Özgen Beşli Derinlemesine planlı üç sahınlı olan olan yapı mihrap önü kubbeli ve iç avlulu bir plan tipine sahiptir. Özgen Beşli Her sahın üç kareye bölünmüş ve üzerleri de birbirinden farklı geometrik örgülü Selçuklu motifleriyle süslenmiş tonozlarla kapatılmıştır. Özgen Beşli Kuzeybatı köşesindeki minaresi kare kaide üzerinde sekizgen gövdeli ve tek şerefelidir. Kalan izler, şerefe altlığının mukarnaslı olduğunu göstermektedir. Gövdesi üzerinde kufi hatlı “Bismillah” lafzı bulunmaktadır. Camiye bitişik olarak yapılan sekizgen gövdeli, 99 basamaklı taş minare günümüze kadar ayakta kalmıştır. Şerefeden sonraki kısmı yıkılmış olan minareye, güney cephesinde yer alan yarım daire kemerli bir kapıdan girilmektedir.

Katedral / Fethiye Camii - Kars

Katedral, Ani Ören Yeri’nde “korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı” olarak tescillenmiş yapılardan biridir. Şehrin güneyinde, Arpaçay vadisinin üst düzlüğünde yer alır. 1001 yılında, Bagratlı Kralı I. Gagik’in eşi olan Katrenide tarafından yaptırılmıştır. Mimarı, İstanbul Ayasofya Camisi’nin kubbelerini de onaran Tridat’tır. Yapı, Büyük Selçuklu Sultanı Alparslan’ın 1064 yılındaki fethi ile birlikte camiye dönüştürülmüş ve Sultan ilk cuma namazını burada kılmıştır. Bu nedenle, Fethiye Camii olarak da anılır. Gülcan Acar Kırmızı renkli tüf taşından inşa edilen katedral, basamaklı bir zemin üzerine kurulmuştur. Planı haç şeklinde olup ortadaki alan, kemerleri taşıyan dayanıklı sütunlar ile sınırlandırılmıştır. Yarım daire şeklindeki apsis, diğer kısımlardan yüksek olup heykel oyukları ile süslenmiştir. Apsisteki bu süsleme biçimi 11. yüzyıl kilise mimarisinin tipik bir örneğidir. Bazilikal haç planlı binanın üç giriş kapısı mevcut olup bu kapılardan batıdaki halk kapısı, kuzeydeki patrik kapısı, güneydeki ise kral kapısıdır. Katedral, kemerli, dar ve yüksek pencereler ile aydınlatılmıştır. Cephelerde kabartma olarak işlenmiş haç, haçkar, geometrik ve bitkisel motiflerin yanı sıra kartal figürlerine de yer verilmiştir.