Çifte Minareli Medrese - Erzurum

Çifte Minareli Medrese Özellikleri Nelerdir? Çifte Minareli Medrese Erzurum'un sembolü haline gelen bir Selçuklu eseridir. Genelde 13'üncü yüzyılın sonlarında yaptırıldığı kabul edilmektedir. Selçuklu Sultanı Alaaddin Keykubat'ın kızı Hundi Hatun veya İlhanlı Hanedanları'ndan Padişah Hatun tarafından yaptırılmış olabileceği düşüncesi ile adına Hatuniye Medresesi de denilmektedir.

Tabyalar - Erzurum

Erzurum'da yapılan ilk tabyaların tarihi 18'inci yüzyıldaki Osmanlı-İran savaşına kadar uzanır. Ancak en büyük tabyalar 19'uncu yüzyılın başından itibaren, Ruslar'ın Doğu Anadolu'ya yaptıkları baskın ve istilalardan şehri korumak amacıyla inşa edilmiştir. Şehrin çevresinde görüş açısı yüksek tepelere inşa edilen bu stratejik yapıların sayısı 21'i bulmaktadır. İçlerinde karargâh binaları, askeri barınaklar, eğitim sahaları, yemekhaneler, sarnıçlar, pusu odaları yer alan bu tabyalar; bazen tek, bazen de birkaç büyük yapının birleşiminden meydana gelir. Büyüklükleri ve konumları değişen tabyaların en önemlileri şehrin hemen doğusunda bulunan Mecidiye ve Aziziye tabyalarıdır. Mecidiye Tabyası, Tanıtma Genel Müdürlüğü Arşivi, Murat Öcal Tabyaların tamamı taştan inşa edilirken, mimari üsluptan ziyade sağlamlık ve kullanım esasları ön plana çıkartılmıştır. Yan yana odalardan meydana gelen tabyaların, üzerleri kalın bir toprak tabakasıyla örtülmüştür. Düşmanın geleceği yönün öteki tarafında askerlerin toplantı avlularına, depo ve revir gibi bölümlere yer verilmiştir. Tabyaların en geniş bölümünde kışla odaları bulunurken, bunlar birbirleri ile bağlantılı dikdörtgen şekilde inşa edilmiştir. Odaların genişlikleri 3-4 metre, derinlikleri 6-14,5 metredir. Çoğunlukla tek katlı olan kışla odalarının bazıları yer kazanmak amacıyla ahşap kalaslarla ikiye bölünmüş ve iki katlı hale getirilmiştir. Bu tabyalar (Mecidiye ve Aziziye) "93 Harbi" olarak bilinen 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nda, Rusların ilerleyişinin durdurulmasında kritik bir işlev görmüştür. Erzurum Tabyaları: Mecidiye Tabyası, 1 Numaralı Aziziye Tabyası, 2 Numaralı Aziziye Tabyası, 3 Numaralı Aziziye Tabyası, Büyük Palandöken Tabyası, Küçük Palandöken Tabyası, Büyük Kiremitlik Tabyası, Küçük Kiremitlik Tabyası, Ahali Tabya, Gez Tabya, Toparlak Tabya, Ağzıaçık Tabya, Sivişli Tabya, Büyük Höyük Tabya, Küçük Höyük Tabyası, Uzunahmet Tabya, İlave Tabya, Dolangez Tabya, Çobandede Tabyası, Tafta (Şahappaşa) Tabya ve Karagöbek Tabya’dır.

Yakutiye Medresesi Türk İslam Eserleri Ve Etnografya Müzesi - Erzurum

Yakutiye Medresesi İlhanlı hükümdarı Sultan Olcayto döneminde Gazan Han ve Bolugan Hatun adına, Hoca Yakut Gazani tarafından 1310 yılında yaptırılmıştır. Anadolu'daki kapalı avlulu medreselerin en büyüğü olan Yakutiye Medresesi plan düzeni, dengeli mimarisi ve iri motifli süslemeleri ile Erzurum'un en gösterişli yapılarından biridir. TGA Yapının taç kapısı cepheden dışa taşmaktadır. Dört eyvanlı iç mekânda bulunan dikdörtgen avlunun orta bölümü mukarnaslı bir kubbe ile diğer kısımları ise sivri kemerli beşik tonozlarla örtülüdür. Taç kapının yan yüzlerinde, silme kemerle çevrili nişler içinde pars ve kartal motifleri dikkat çekmektedir. Ajurlu bir küreden çıkan hurma yaprakları, iki pars ve kartal figürlerinden oluşan hayat ağacı Orta Asya Türkleri'nin önemli simgelerini bir araya getirmektedir. Basık kemerli ve oymalı olan taç kapının her tarafını kaplayan bezemeler, muhteşem bir görüntü oluşturmaktadır. Fotoğraf: Uğur Sağıroğlu Yakutiye Medresesi'nin doğu duvarına bitişik inşa edilen kümbet, tuğladan yapılmıştır. Üzerinde üç penceresi bulunan yapı, külah ile örtülüdür. Avlunun sağ ve solunda karşılıklı beşik tonozlu altışar oda sıralanmıştır. Bunlardan sağ köşedeki odadan aynı zamanda minareye çıkılmaktadır. Güneydeki tonozun üzerinde ise bu medreseye vakfedilmiş altı köyün ismini içeren vakfiye, mermer üzerine sülüs yazı ile asılmıştır. İç içe geçmiş geometrik motifler ve çinilerle bezeli minare, kabartma kordonlarla hareketli bir görünüm kazanmıştır. Köşelerde yer alan kalın gövdeli minarelerden biri çok önceden yıkılmış veya hiç yapılmamıştır. Bu minarenin kaidesi konik bir külahla kapatılmıştır. Öğrenci ve hocaların odaları sınıf ve derecelerine göre belirlenmiştir. Bu nedenle her odanın girişinde farklı bir işleme dikkat çekmektedir. 1995 yılında restore edilen medrese, günümüzde Türk İslâm Eserleri ve Etnografya Müzesi olarak kullanılmaktadır. Türk İslâm Eserleri ve Etnografya Müzesi'nde sergilenen önemli eserler Bilezik 19. ve 20. yüzyıl olarak tarihlenen ve döneminin güzide örneklerinden olan bilezik, birbirine geçmeli zincir motifler ortasında akik taşlı bezemeli, bileklik kısmından zincirlerle bağlı plaka ve plakanın ucunda 5 adet akik taşlı yüzük bulunan bir eserdir. Yakutiye Medresesi Türk İslam Eserleri ve Etnografya Müzesi Yazı Takımı Dikdörtgen formlu, ön kısmı çekmeceli ve kenarları kıvrım dal çerçeveli, tüm yüzeyi sedef kakmalı çiçek motifleriyle bezemeli olan ahşap yazı takımı, Osmanlı döneminde türüne az rastlanan örneklerden biridir. Yakutiye Medresesi Türk İslam Eserleri ve Etnografya Müzesi Rython (Hayvan ve İnsan Biçimli Kap) Parlak yeşil renkli, sırlı, şişkin karınlı hayvan üzerinde, önündeki iki davulu çalan, oturur vaziyette insan figürlüdür. Yüzü krem renkli ve stilize işlenen insan figürünün baş kısmı ile hayvan figürünün ağız kısmı delikli olup, hayvan figürünün gövdesi bitkisel bezemelidir. Anadolu’da bilinen tek örnek olması bakımından önemlidir. Yakutiye Medresesi Türk İslam Eserleri ve Etnografya Müzesi Tombak Leğen İbrik Takımı 18. ve 19. yüzyıla tarihlenen eser yayvan yuvarlak formlu leğen, ajurlu sabunluk ve uzun boyunlu, şişkin gövdeli, kubbemsi kapaklı ibrikten oluşur. Mavi, yeşil ve lacivert minelerle işlenmiş; üzerinde kabartma rozet süslemeler bulunan tombak ibrik takımı, Osmanlı dönemine ait tombak işçiliğinin en nadide örneklerinden biri olması bakımından önemlidir.